TÜRKİYE YAPAY ZEKÂ EYLEM PLANI AÇIKLANDI

Türkiye’nin yapay zekâ çağında üreten ve yön veren ülkeler arasında yerini almasına katkı sağlamayı amaçlayan “Türkiye Yapay Zekâ Zirvesi”, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın teşrifleriyle, Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır’ın katılımlarıyla İstanbul’da gerçekleştirildi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan, kamu kuruluşları, özel sektör temsilcileri, üniversiteler ve sivil toplum kuruluşlarını bir araya getiren zirvede; Türkiye’nin yapay zekâ alanındaki yol haritasını ortaya koyan “Türkiye Yapay Zekâ Eylem Planı”nı açıkladı. 

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, her yaştan vatandaşın yapay zekâyı doğru anlamasını, güvenli biçimde kullanmasını sağlamak üzere Ulusal Yapay Zekâ Okuryazarlığı Programı’nın başlatılacağını belirterek, “81 ilimizde hayata geçireceğimiz yapay zekâ okuryazarlığı atölyeleriyle 2 yılda 5 milyon vatandaşımıza eğitim vereceğiz. 10 bin ileri düzey yapay zekâ uzmanı ve 100 bin yapay zekâ uygulama profesyoneli yetiştireceğiz. 2030 yılına kadar ülkemizin veri merkezi kurulu gücünü en az 1 gigavata çıkaracağız.” dedi. 

Bakan Kacır, “Türkiye; uluslararası güç dengelerini, egemenlik sınırlarını ve medeniyet yarışının kurallarını baştan aşağı yeniden yazan yapay zekayı ekonomik refahının kaldıracı ve milli egemenliğinin dijital dünyadaki güvencesi haline getirecek iddia, irade, potansiyel ve vizyona sahip.” ifadelerini kullandı.  

Türkiye Yapay Zekâ Zirvesi; Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın teşrifleriyle, Bakan Kacır’ın katılımlarıyla Rixos Tersane İstanbul’da gerçekleştirildi. 

Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türkiye’nin Yapay Zekâ Vizyonu ve Eylem Planı’nı açıkladığı “Türkiye Yapay Zekâ Zirvesi”nde yaptığı konuşmada, Türkiye’deki üniversiteler, araştırma merkezleri, bilim ve teknoloji üslerinin, dünyada çığır açan ve ses getiren işlere imza attığını söyledi. Türkiye’nin Yapay Zekâ Eylem Planı’nın bu hassasiyetlerin ürünü olduğunun altını çizen Erdoğan, “Eylem planımız ‘fark et, istifade et, üret ve yönet’ olmak üzere 4 temel eksen ve her eksende birbirini tamamlayan 4 eylem üzerine inşa edildi.” bilgisini verdi.

YAPAY ZEKÂ OKURYAZARLIĞI: Planın birinci ekseni olan “fark et” hedefleri doğrultusunda yapay zekanın ihtiva ettiği fırsat ve riskleri millete aktarıp, toplumun her kesiminde bu konudaki bilinç ve temel etkinlikleri artıracaklarını dile getiren Erdoğan, “Her yaştan insanımızın yapay zekayı doğru anlamasını, güvenli biçimde kullanmasını sağlamak üzere Ulusal Yapay Zeka Okuryazarlığı Programı’nı başlatacağız. 81 ilimizde hayata geçireceğimiz yapay zeka okuryazarlığı atölyeleriyle 2 yılda 5 milyon vatandaşımıza eğitim vereceğiz. 10 bin ileri düzey yapay zekâ uzmanı ve 100 bin yapay zeka uygulama profesyoneli yetiştireceğiz.” ifadelerini kullandı.

2 BİN KAMU VERİ SETİ: Cumhurbaşkanı Erdoğan, veriye erişimi kolaylaştırarak, araştırmacıların, girişimcilerin ve kamu kurumlarının veriyi değere dönüştürme sürecini hızlandıracaklarını söyledi. “Sağlık, tarım, savunma ve elektronik ticaret başta olmak üzere en az 2 bin kamu veri setini Ulusal Veri Kütüphanesi üzerinden milletimizin istifadesine sunacağız.” diyen Erdoğan, kullanıcıların haklarını koruyan ve yatırımcılara öngörülebilirlik sağlayan bir düzenleyici çerçeve oluşturacaklarını, orantılı risk yaklaşımına dayalı bu çerçeveyle yeniliğin önünü açarken, vatandaşların mahremiyet ve emniyetini de güvence altına alacaklarını bildirdi. 

VERİ MERKEZLERİ: Cumhurbaşkanı Erdoğan, planın ikinci ekseni olan “istifade et” kapsamında yapay zekayı kamudan sanayiye, eğitimden sağlığa, tarımdan güvenliğe kadar hayatın farklı alanlarında somut faydaya dönüştüreceklerini ifade etti. Veri merkezlerinin uluslararası standartlara uygunluğunu ve enerji verimliliğini teminat altına alacak hukuki düzenlemeyi hayata geçireceklerini belirten Erdoğan, “2030 yılına kadar ülkemizin veri merkezi kurulu gücünü en az 1 gigavata (GW) çıkaracağız. Elektronik devleti, vatandaşımızın yapay zekâ destekli kamu hizmetlerini doğrudan deneyimli hale getireceği dönüşüm alanı olarak ele alacağız. Kamu yatırım programlarımızdan yapay zekâ projelerine en az yüzde 2 pay ayıracağız. Kamu sektörümüz başarılı ve yerli yapay zekâ çözümlerinin ilk alıcısı ve en güçlü referansı olacak. Sağlık, enerji ve akıllı üretim başta olmak üzere öncelikli alanlarda fikirleri sahada test edilmiş ürünlere dönüştürecek KOBİ’lerimize yapay zekâ kuponlarıyla erişilebilir teknoloji sağlayacağız.” şeklinde konuştu. 

ULUSAL YAPAY ZEKÂ BÜYÜME FONU:Planın üçüncü ekseni olan “üret” hedeflerinde, vatandaşların yapay zeka ile değer üretmesini temin edeceklerini, kendi modellerini geliştireceklerini kaydetti. Yatırımcılara enerjisi ve altyapısı hazır kampüsler, KOBİ’lere ve araştırmacılara hızlı prototip imkanı sunan yapay zeka büyüme bölgeleri kuracaklarını aktaran Erdoğan, Ulusal Yapay Zeka Araştırma Fonu ile araştırmaların, Yapay Zeka Büyüme Fonu ile girişimlerin gerçekleşmesini ve ölçeklenmesini destekleyeceklerini söyledi.

TÜRKÇE BÜYÜK DİL MODELİ: Erdoğan, Türkçe Büyük Dil Modeli çalışmalarını dijital egemenliği güçlendirmek üzere kararlılıkla sürdüreceklerinin altını çizerek, “Geliştirme çalışmaları devam eden TÜBİTAK’ın yerli dil modeli Bilge, bu yolda katettiğimiz mesafenin önemli bir göstergesidir. Yine T3 Vakfımız ve Baykar iş birliğinde geliştirilen büyük dil modeli ile HAVELSAN’ımızın Main Platformu’ndaki 9 milyar parametreli büyük dil modeli Türkçenin bütün zenginliğini merkeze alan önemli çalışmalardır.” diye konuştu.

YAPAY ZEKÂ KAPASİTESİ: Cumhurbaşkanı Erdoğan, planın “yönet” hedefine değinerek, “‘Yönet’ hedeflerimiz çerçevesinde ise egemen yapay zekâ kapasitemizi güvence altına alacak ve güçlendireceğiz. Bu doğrultuda veri merkezi, bulut ve yapay zekâ altyapılarında en az 10 milyar dolarlık özel sektör ağırlıklı kaynağı harekete geçireceğiz. Uluslararası girişimcilere tek pencereden en çok 30 iş gününde sunacağımız yol haritasıyla öngörülebilir, hızlı ve koordineli bir yatırım ortamı sağlayacağız.” dedi. 

TERMİNAL İSTANBUL: İstanbul’u yapay zeka alanında Türkiye’nin uluslararası vitrini ve yatırım diplomasisi şehri olarak konumlandıracaklarını belirten Erdoğan, “Terminal İstanbul’u girişimcilerimizin ve küresel yatırımcıların buluşma zemini olarak kullanacağız. OECD, G20, Birleşmiş Milletler ve diğer platformlarda insan merkezli yapay zeka standartlarının belirlenmesinde etkin bir rol üstleneceğiz. Türk Devletleri Teşkilatıyla aşamalı olarak Oğuz, Kıpçak ve Karluk dillerini kapsayan ortak bir Türk dilleri büyük dil modeli geliştireceğiz.” ifadelerini kullandı. 

BAKAN KACIR: “YAPAY ZEKÂ TEKNOLOJİK DÖNÜŞÜMÜN EN KRİTİK UNSURUDUR”

Bakan Kacır, buradaki konuşmasında, yapay zekâyı kendi değerleriyle geliştiren, üreten, güvenilir ürün ve hizmetlere dönüştüren, insanlığın ortak faydasına sunan bir Türkiye hedefiyle hazırlanan Türkiye Yapay Zekâ Eylem Planı’nın ülkemize ve milletimize hayırlı olması temennisinde bulunarak, konuşmasını şöyle sürdürdü:

YAPAY ZEKÂ: Yapay zekâ, günümüzde teknolojik dönüşümün en kritik unsurudur. Diğer pek çok teknolojik başlık hayatın sınırlı alanlarına tesir ederken, yapay zekanın tıpkı elektrik gibi, internet gibi neredeyse tüm alanlar üzerinde etki oluşturacağını öngörmek güç değil. Süper bilgisayarlarla artan veri işleme kapasitesi ve gelişmiş algoritmalar sayesinde yapay zekâ teknolojileri; veriyi bilgiye, bilgiyi öngörüye, öngörüyü ekonomik ve toplumsal değere daha hızlı, daha isabetli ve daha etkin dönüştürmemize imkân tanıyor. Açtığı büyük fırsat penceresiyle; yeniliğin, üretkenliğin ve küresel rekabetin yönünü tayin ediyor. Yapay zekânın vaat ettiği verimlilik ve katma değer artışının yanında sunduğu stratejik güç; küresel ölçekte sermayenin, yeteneğin ve Ar-Ge yatırımlarının bu alana yönelmesini hızlandırdı.

YAPAY ZEKÂ YATIRIMLARI: Geçtiğimiz yıl dünyada yapay zekâ yatırımlarının 1,5 trilyon dolar seviyesine ulaşması ve üretken yapay zekânın kısa sürede oluşturduğu ekosistem, önümüzdeki dönemde yapay zekanın küresel ekonomide oynayacağı rol hakkında ipucu veriyor. Yapay zekânın sunduğu imkânların yanında, beraberinde getirdiği riskleri de tespit edip, bunlara karşı güçlü önlemler almak durumundayız. Küresel rekabetin “teknoloji savaşları” olarak ifade edilen sert bir zeminde sürdüğü günümüzde; yapay zekânın teknolojik gelişimine yön veren ülkelerin korumacı ve hegemonik politikaları, ülkeler arasındaki dijital uçurumu daha da derinleştiriyor. Mevcut tabloda kendi verisini koruyamayan, kendi modellerini geliştiremeyen, kendi dijital altyapısını kuramayan ülkeler; bu yeni düzende ancak başkalarının teknolojisini besleyen birer veri tarlasına dönüşme riskiyle karşı karşıya.

YAPAY ZEKÂNIN KULLANIMI: Yapay zekânın güvenli, adil, etik ve sorumlu biçimde kullanımı konusunda dünyadaki tüm tarafların üzerinde mutabık kaldığı, bağlayıcı ve hakkaniyetli bir küresel zemin maalesef henüz oluşmuş değil. Bu boşluk, veri mahremiyetinden algoritmik önyargılara, dezenformasyondan siber tehditlere, emek piyasalarındaki dönüşümden kültürel tek tipleşmeye sayısız risklerin önünü açıyor. Özellikle yaygın biçimde kullanılan modellerin, insanlığı belirli merkezlerde toplanan verilerin ortalamasına indirgemesi; farklı toplumların hafızasını, değer dünyasını, dil zenginliğini ve hayat tecrübesini göz ardı etmesi maalesef ‘dijital faşizm’e kapı aralıyor. İnsanı merkeze almayan, adaleti gözetmeyen, mahremiyeti korumayan bir zeminde geliştirilen teknoloji; insanlığın hayrına netice üretmez.

YAPAY ZEKÂ ENSTİTÜSÜ: Milli Teknoloji Hamlesi’ni gerçekleştiren, her platformda insanlık için adaletin ve merhametin bayraktarlığını yapan Türkiye; yapay zekâyı vatandaşları ve tüm insanlık için refah vesilesi kılmaya hazır. Bu vizyonu gerçeğe dönüştürmek üzere son yıllarda yapay zekâ alanında kurumsal kapasitemizi, insan kaynağımızı, veri ve hesaplama altyapımızı, araştırma ve girişimcilik ekosistemimizi bütüncül bir yaklaşımla güçlendirdik. Yapay zekâ alanında ülkemizin ihtiyaçlarına cevap veren, küresel eğilimlerle uyumlu, sanayimizin ve kamu kurumlarımızın kullanımına sunulabilecek teknoloji çözümleri geliştirmek amacıyla TÜBİTAK bünyesinde Yapay Zekâ Enstitüsü’nü kurduk.

TÜBİTAK YAPAY ZEKÂ EKOSİSTEM ÇAĞRISI: TÜBİTAK Yapay Zekâ Ekosistem Çağrılarımızla, bu alanda ihtiyaç sahibi kuruluşlarımızı, teknoloji geliştiren firmalarımızı, üniversitelerimizi, araştırma merkezleri ve TÜBİTAK Yapay Zekâ Enstitümüzü aynı hedef etrafında bir araya getiriyoruz. Kurumlarımızın somut ihtiyaçlarına çözümler üretiyor; yerli yapay zekâ teknolojilerinin ürüne, hizmete ve ekonomik değere dönüşmesini sağlıyoruz. Bilim, teknoloji ve yenilik ekosistemimizin aktörlerini birlikte geliştirme anlayışıyla Rekabet Öncesi İş Birliği Programını uyguluyor, Türkçe Büyük Dil Temel Modeli Sektörel Uyarlama Projesi Çağrısı ile bu alanda iş birliğimizi güçlendiriyoruz. Sektörlerimizin yapay zekâ dönüşümünü yerli teknoloji çözümleriyle hızlandıracak, Türkçe odaklı akıllı çözümleri yaygınlaştıracak projeleri hayata geçiriyoruz.

HIT-30: Zat-ı devletlerinizin ülkemizi yüksek teknolojide bir üst lige taşımak üzere ilan ettiği tarihimizin en büyük ölçekli teşvik programı HIT-30’la; yapay zekâ çağının gerektirdiği donanım, yazılım ve ileri üretim altyapısını ülkemize kazandırmak üzere harekete geçtik. Bu kapsamda 1,5 milyar dolarlık destek hacmiyle ilana çıktığımız HIT–Veri Merkezi Çağrısı ile; yüksek kapasiteli, güvenli ve enerji verimli veri merkezleri yatırımlarına hız kazandırıyoruz. 1,6 milyar dolar bütçeli HIT–Yapay Zekâ Çağrımızla; yapay zekâ çözümlerini geliştirme, ölçekleme ve yaygınlaştırmada ihtiyaç duyulan bulut tabanlı altyapıların kurulumunu hızlandırıyoruz. HIT–Kuantum Çağrımızla da doğanın en temel işleyiş prensiplerini teknolojiye dönüştürerek daha hızlı hesaplama, daha hassas ölçüm, daha güvenli iletişim imkânı sunan kuantum teknolojilerinde altyapımızı oluşturuyoruz.

150 MİLYON DOLARLIK KAYNAK: Zat-ı devletlerinizin tensipleriyle Bakanlığımıza; yapay zekâ teknolojilerinin etik ilkelere uygun ve güvenilir olarak geliştirilmesini ve kullanılmasını temin etme görevi tevdi edildi. Milli Teknoloji Hamlesini hızlandıracak kurumsal çerçeveyle Bakanlığımız bu alanda; özel sektörün veri, altyapı ve insan kaynağı kapasitesini artırma; girişimlerimizin ve Ar-Ge faaliyetlerimizin önünü açma; destek mekanizmalarını ve mevzuat altyapısını bütüncül bir yaklaşımla şekillendirme misyonu üstlendi. Bu doğrultuda; yapay zekâ girişimlerimizin erken aşamadan ölçeklenme sürecine ihtiyaç duyduğu finansmana erişimi kolaylaştırmak üzere girişim sermayesi fonlarına 150 milyon dolarlık kamu kaynağını yönlendirmek üzere adım attık. 

KOORDİNASYON VE İŞ BİRLİĞİ: Ülkemizi yapay zekâ alanında öncü ülkeler arasına taşımak; uzun soluklu bir bakış açısıyla, kamu kurumlarımızın, iş dünyamız ve akademimizin birlikte çalışmasıyla; tüm bakanlıklarımızın, Cumhurbaşkanlığı Siber Güvenlik Başkanlığımızın, ilgili tüm paydaşlarımızın uyum ve iş birliği içinde olmasıyla mümkündür. Zat-ı devletlerinizin birazdan dünyayla paylaşacağı Türkiye Yapay Zekâ Eylem Planını işte bu anlayışla oluşturduk. Eylem Planımızın hazırlık sürecinde milletimizin, kamu kurumlarımızın, üniversitelerimizin, özel sektörümüzün ve sivil toplum kuruluşlarımızın görüş, öneri ve tecrübelerinden en üst düzeyde yararlandık. 75 bin vatandaşımızın katılımıyla gerçekleştirdiğimiz öneri anketiyle, milletimizin yapay zekâ alanındaki beklentilerini ve tekliflerini aldık. İnsanlığın ortak bilgi birikimi ve uluslararası iyi uygulamaları analiz ettik. Kapsamlı dönüşüm çerçevesi sunan planımızda hareket noktamız; kendi ihtiyaçlarımızı, öncelik ve değerlerimizi esas alan, insan odaklı, güvenilir ve sürdürülebilir bir yapay zekâ ekosistemi inşa etmek oldu. Yapay zekâ ekosistemimizin enerji, hesaplama, altyapı, veri ve uygulama katmanları ile yetenek, finansman, düzenleme-güven bileşenlerini beslemek üzere eylemler belirledik.

YAPAY ZEKÂDA ATILIM: Bugün küresel sistemde söz sahibi olma iddiasındaki ülkeler; bilgiye, insan kaynağına, veriye, altyapıya ve teknoloji üretme kapasitesine sahip olmak için büyük bir yarış içinde. Bu kritik dönemeçte Türkiye; uluslararası güç dengelerini, egemenlik sınırlarını ve medeniyet yarışının kurallarını baştan aşağı yeniden yazan yapay zekayı ekonomik refahının kaldıracı ve milli egemenliğinin dijital dünyadaki güvencesi haline getirecek iddia, irade, potansiyel ve vizyona sahip. Başkalarının önde olduğu kulvarlarda onların takipçisi olmayacağız. Kendi yolumuzu çizecek, kendi fırsatlarımızı oluşturacağız. Zat-ı devletlerinizin bizlere ve ülkemize kazandırdığı özgüven ve teknolojide tam bağımsızlık vizyonuyla; yapay zekâda büyük bir atılıma imza atacağımız önümüzdeki döneme güçlü şekilde adım atıyoruz. Kamu ve özel sektör iş birliği ile sektörel veri alanları kuracak, girişimcilerimiz ve araştırmacılarımız için eşsiz imkanlar sunacağız. Daha az veriyi, daha az hesaplama gücüyle, daha az enerji tüketerek işlemenin yollarını bulacağız. Bulut teknolojilerinin kullanımını artırırken, uçta hesaplama uygulamalarını yaygınlaştıracağız. Böylelikle üretici bağımlılığını en aza indirgeyecek, veri güvenliğini artıracak ve daha maliyet etkin çözümler geliştireceğiz. 

TÜRKİYE’NİN YERLİ VE MİLLİ YAPAY ZEKA MODELİ “BİLGE” VİTRİNE ÇIKTI 

Bakan Kacır, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın katıldığı programla kamuoyuyla paylaşılan “Yapay Zeka Eylem Planı” öncesinde Türkiye’nin “düşünen yapay zekası” Bilge’yi tanıttı. Bilge ile konuşan Kacır, merak ettiklerini sordu ve aldığı yanıtları sosyal medya hesabından paylaştı.

TÜRKİYE YAPAY ZEKÂ ZİRVESİ’NE ÖZEL VİDEO

Sanayi ve Teknoloji Bakanlığınca, Türkiye Yapay Zekâ Zirvesi’ne ilişkin hazırlanan video katılımcılara izletildi, paylaşım sosyal medya platformlarında kısa sürede ilgi odağı oldu. 

Bakan Kacır’ın, Cumhurbaşkanı Erdoğan’a hediye takdiminin ardından, 2026 FIFA Dünya Kupası D Grubu’nda boy gösterecek Milli Takım için yapay zekâ yardımıyla hazırlanan şarkı katılımcılara dinletildi.